Verzorging van littekens

littekens verzorgen

Foto: Daniel R. Blume

Waarom heeft een litteken water nodig?

Het klinkt misschien wat gek, maar eigenlijk is een litteken een soort plantje dat in bloei staat. En net als dat bloeiende plantje, heeft een litteken water nodig. Tenminste, als je wilt dat een litteken niet rood wordt, gaat jeuken of pijn doet

Hoe ontstaan littekens?
De huid is ons grootste orgaan. Hij beschermt ons tegen invloeden van buitenaf (bacteriën) en houdt alles in ons lijf netjes op z’n plaats (bloed, water, organen). De huid bestaat uit twee lagen: de dunne opperhuid en de dikkere lederhuid. Als die huid stuk gaat, ontstaat er een wond. Is de wond zo diep dat ook die onderliggende lederhuid is aangetast, dan kan dat nooit meer helemaal herstellen. Dus waar eens de lederhuid gevuld met bloedvaten, zenuwen, vetcellen en haarzakjes zat, komt een litteken terug. En zo’n litteken heeft dus andere eigenschappen dan gezonde huid. Soms zijn littekens heel rood en bobbelig (hypertrofisch), dan weer groeit er een bult (keloïd). En een andere keer zorgen ze voor samentrekkingen van de huid bij gewrichten, waardoor bewegen onmogelijk wordt (contracties). Niet fijn dus, die littekens.

Verwen je litteken
Een litteken is eigenlijk niets anders dan nieuwe huid die volop in beweging is. Het groeit, maakt bouwstenen aan en moet de kleur aannemen van de omliggende huid. En dat is best wel een ingewikkelde klus! Daarom kan een litteken wel wat verzorging gebruiken. Want zonder enige versterking, kunnen littekens opvallend rood worden, gaan trekken of jeuken. En dat is niet prettig. Een litteken is dus gebaat bij de juiste verwennerij: water. Met genoeg water heeft een litteken namelijk de meeste kans om uit te groeien tot een mooi nieuw stukje van jezelf.

Collageen
De herstellende huid heeft een grote behoefte aan water. Geef je daar gehoor aan dan zullen jeuk, pijn en eventueel roodheid verminderen. De boosdoener van die drie ongemakken is namelijk de aanmaak van collageen; een soort lichaamseigen cement. Collageen-aanmaak is een proces dat zowel bij een zeer droge huid, (zon)verbranding, (oud) litteken als de pas gesloten huid aan de gang is. Bij een wond geeft het lichaam de opdracht om die heel snel dicht te plakken met collageen. Die open poort moet tenslotte zo snel mogelijk sluiten zodat er niks schadelijks kan binnendringen.

Hydrateren stopt ontstekingsreactie
Om de wond dicht te maken, trekt een beschadigde huid vocht uit de dieper liggende huidlagen aan. Maar omdat pas gevormde ‘deksel’ (nog) niet zo goed is, verdampt het water snel en heeft die herstellende huid, net als een plantje in bloei, steeds extra water nodig. Water laat de ontstekingsreactie, die voor jeuk, pijn en roodheid zorgt, namelijk afnemen. Hydrateer je die nieuwe huid dus niet goed of gebruik je een product waardoor de nieuwe ‘deksel’ nog steeds al het vocht doorlaat, dan blijft er vocht uit het omringend weefsel onttrokken worden en gaat de plek extra pijn doen, rood kleuren én jeuken. En wat doe je bij jeuk? Inderdaad: krabben. Maar hé, dan ontlok je weer een nieuwe ontstekingsreactie die voor nóg meer jeuk, pijn, roodheid en daarmee een groter litteken zorgt. Goed hydrateren en afsluiten is dus een manier om littekenvorming te remmen, pijn, roodheid en jeuk te laten afnemen en een soepeler litteken te krijgen.

X